Bir Başkasına Yüklenen Yapay Bozukluk: Psikososyal Stresörler Bağlamında Bir Olgu
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.19356311Anahtar Kelimeler:
Munchausen by Proxy, Çocuk istismarı, İkincil Kazanç, Multidisipliner YaklaşımÖzet
Bir Başkasına Yüklenen Yapay Bozukluk (BYYB), bakım verenin, sorumlu olduğu kişide kasıtlı olarak hastalık belirtileri oluşturduğu veya uydurduğu, çocuk istismarı kapsamında değerlendirilen, psikiyatrik bozukluklardandır. 1977'de, R.Meadow tarafından tanımlanmış, DSM-5’te “bedensel belirti bozuklukları ve ilişkili bozukluklar” başlığı altında özel alt tür olarak sınıflandırılmıştır. BYYB, nadir ancak ciddi sonuçlar doğurabilen çocuk istismarı türüdür. Faillerin semptomları gizlemesi tanıyı zorlaştırmaktadır. Mağdurlar genelde çocuklardır. Failler, mağdurlarda sağlık sorunlarına yol açmakta ve mağdurların yaklaşık %6-9’u yaşamını yitirmektedir. Bu nedenle, erken tanı ve düzenli takip, mağdurun korunması ve tedavi süreci açısından hayati önem taşımaktadır. Bu olgu sunumda, 18 aylık çocuğunu idrarında kanama şikâyetiyle acil servise getiren; ancak çocuğunun bezine kendi kanını bulaştırdığı gözlemlenerek adli bildirim yapılan ve multidisipliner yaklaşımla BYYB tanısı verilen bir olgu ele alınmaktadır. Aile içi çatışmalar, düşük içgörü ve bilişsel sınırlılıklar bozukluğun gelişiminde belirleyici olmuştur. Aile Mahkemesi tarafından, olgunun velayete uygunluğunun değerlendirilmesi istenmiş; olgunun çocuğu ile yalnız görüşmemesi ve psikiyatrik izlem gerektiği kanaati mahkemeye bildirilmiştir. Ancak izlem boyunca, olgu görüşmelere düzensiz katılım göstermiş; sınırlı içgörü ve dışsal nedenlere yönelik suçlayıcı tutumun devam ettiği gözlenmiştir. Bu durum, düzenlenen raporda tedavi ve takip gerekliliği belirtilmiş olmasına rağmen; adli süreçlerin, hastanın uyumsuzluğu nedeniyle etkin bir şekilde yürütülememesi sorununu ortaya koymuştur.
Referanslar
American Psychiatric Association, 2013. Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders. Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders.
APSAC Taskforce, 2017. Munchausen by Proxy: Clinical and Case Management Guidance. The American Professional Society on the Abuse of Children (APSAC). https://www.apsac.org/guidelines
Asher, R., 1951. Munchausen’s Syndrome. The Lancet, 257(6650): 339-341.
Awadallah, N., Vaughan, A., Franco, K., Munir, F., Sharaby, N., Goldfarb, J., 2005. Munchausen by proxy: a case, chart series, and literature review of older victims. Child Abuse ve Neglect, 29(8): 931-941.
Bartsch, C., Riße, M., Schütz, H., Weigand, N., Weiler, G., 2003. Munchausen syndrome by proxy (MSBP): an extreme form of child abuse with a special forensic challenge. Forensic Science International, 137(2-3): 147-151.
Basilicata, P., Simonelli, A., Marisei, M., Silvestre, A., Guadagni, R., Pieri, M., 2025. Drug-perpetrated Munchausen by proxy syndrome: When we dare and why we dare to care. Legal Medicine, 76: 102659.
Bass, C., Jones, D., 2011. Psychopathology of perpetrators of fabricated or induced illness in children: case series. The British journal of psychiatry : the journal of mental science, 199(2): 113-118.
Burton, M.C., Warren, M.B., Lapid, M.I., Bostwick, J.M., 2015. Munchausen syndrome by adult proxy: a review of the literature. Journal Of Hospital Medicine, 10(1): 32-35.
Day, L.B., Faust, J., Black, R.A., Day, D.O., ve Alexander, A., 2017. Personality profiles of factitious disorder imposed by mothers: A comparative analysis. Journal of Child Custody, 14(2-3): 191-208.
Denny, S.J., Grant, C.C., ve Pinnock, R., 2001. Epidemiology of Munchausen syndrome by proxy in New Zealand. Journal Of Paediatrics And Child Health, 37(3): 240-243.
Feldman, M. D., Brown, R.M.A., 2002. Munchausen by Proxy in an international context. Child Abuse ve Neglect, 26(5): 509-524.
Louis, D.S., Kasdan, M.L., 2023. Factitious Disorder. Green’s Operative Hand Surgery, 8th Edition: 2-Volume Set, 2036-2039.
Meadow, R., 1977. Munchausen Syndrome By Proxy The Hınterland Of Chıld Abuse. The Lancet, 310(8033): 343-345.
Özdemir, D.F., 2020. Psychodynamic aspects and clinical approach to the concepts of factitious disorder/factitious disorder imposed on another: A review. Klinik Psikiyatri Dergisi, 23(4): 503-517.
Plassmann, R., 1994. The biography of the factitious-disorder patient. Psychotherapy and Psychosomatics, 62(1-2): 123-128.
Rosenberg, D.A., 1987. Web of deceit: A literature review of Munchausen syndrome by proxy. Child Abuse and Neglect, 11(4): 547-563.
Rust, R.S., Worrell, T.E., 2014. Münchausen by Proxy. Encyclopedia of the Neurological Sciences, 171-173.
Schoenfeld, H., Margolin, J., Baum, S., 1987. Munchausen syndrome as a suicide equivalent: abolition of syndrome by psychotherapy. American Journal of Psychotherapy, 41(4): 604-612.
Sheridan, M.S., 2003. The deceit continues: An updated literature review of Munchausen Syndrome by Proxy. Child Abuse and Neglect, 27(4): 431-451.
Tiryaki, Y., Baran, A., ve Gülen, G., 2017. Bir Çocuk İstismarı Türü Olarak “Munchausen by Proxy Sendromu”. Ankara Sağlık Bilimleri Dergisi, 6(1): 107-124.
World Health Organization. (t.y.). Child maltreatment. Geliş tarihi 12 Kasım 2025, gönderen https://www.who.int/en/news-room/fact-sheets/detail/child-maltreatment
Yates, G., Bass, C., 2017. The perpetrators of medical child abuse (Munchausen Syndrome by Proxy)–A systematic review of 796 cases.
Yee, R., Sim, S.Y., Chow, W.H., Rajasegaran, K., Hong, C.H.L., 2024. Munchausen syndrome by pr A narrative review and update for the dentist and other healthcare professionals. Dental Traumatology, 40(S2): 23-32.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 EJONS Uluslararası Matematik, Mühendislik ve Doğa Bilimleri Dergisi
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
